Pam mae fanila mor bwysig?
Er mwyn deall yn llawn yr holl ffyrdd y mae fanila yn effeithio'n gadarnhaol ar yr amgylchedd, mae angen i ni ddeall priodweddau rhyfeddol y sbeis anhygoel hwn. Darllenwch ymlaen i ddysgu mwy.
Yn gyntaf, oeddech chi'n gwybod bod fanila yn degeirian? Nid yn unig hyn, ond o'r 35,000 o wahanol rywogaethau degeirian ar y Ddaear, fanila yw'r unig un sy'n cynhyrchu cod hadau bwytadwy. Mae fanila yn tyfu mewn amgylcheddau fforest law, yn union 23 gradd i'r naill ochr a'r llall i'r Cyhydedd. Mae'r degeirian unigryw hwn yn winwydden ddringo sy'n tyfu o amgylch boncyffion coed fforest law. Gelwir y rhain yn goed tiwtor.
Mae tyfu fanila yn broses hir a heriol. Gall gymryd hyd at bum mlynedd o blannu i gynhyrchu'r codennau fanila wedi'u halltu rydyn ni'n eu defnyddio yn ein ceginau. Mae'r broses mor amser-gymerol fel bod fanila yn cael ei ystyried yn un o'r cnydau mwyaf llafur-ddwys yn y byd.
Ond pam mae hyn yn bwysig?
Mae'r cymhlethdodau sy'n gysylltiedig â'i gynhyrchu yn gwneud fanila yn nwydd gwerth uchel. Mae'r fforestydd glaw trofannol, stêm lle mae fanila yn cael ei dyfu yn gyfrifol am amsugno llawer o'r carbon deuocsid sy'n cael ei ryddhau o ganlyniad i'n defnydd o danwydd ffosil. O ystyried yr argyfwng hinsawdd a'i effaith ar y blaned, nid yw cadwraeth yr amgylcheddau gwerthfawr hyn erioed wedi bod yn bwysicach.
Mae priodweddau unigryw fanila, gyda'i werth uchel a'i ddibyniaeth ar goed brodorol i dyfu a ffynnu, yn golygu y gall ddod yn gnwd hanfodol i gynhyrchu incwm i'r cymunedau ffermio yn rhanbarthau'r Cyhydedd, gan annog ffermwyr i warchod y fforest law o'u cwmpas.
Felly, mae tyfu fanila yn ffordd wych o ffermio'r amgylchedd naturiol sy'n amgylchynu'r cymunedau hyn yn gynaliadwy, gan helpu i wella bywoliaeth, yn hytrach na llawer o ffurfiau o amaethyddiaeth un-gnydau, fel olew palmwydd, sy'n cyfrannu'n uniongyrchol at ddatgoedwigo a dinistrio'r ecosystemau gwerthfawr hyn.
Mae ymchwil wedi dangos, lle mae fanila yn cael ei blannu, bod bioamrywiaeth yn cynyddu. Mae annog ffermwyr fanila a gwarchod rhanbarthau'r fforestydd glaw yn hanfodol i iechyd ein planed, gan fod o fudd i bob un ohonom.
Wedi'i lansio yn 2010, roedd LittlePod yn ddigon pellweledol i ddechrau cynllunio ymlaen llaw, o ystyried y consensws cyffredinol ymhlith amgylcheddwyr y gallem golli fanila go iawn o fewn cenhedlaeth oni bai bod camau gweithredu ar unwaith yn cael eu cymryd. Yn fuan dechreuon ni weithio gyda Dr Made Setiawan, ein ffermwr fanila ein hunain yn Indonesia, a oedd â'r freuddwyd o ailsefydlu fferm ei dad.
“Trwy gyllid a chefnogaeth LittlePod, gall fanila fod yn gnwd hyfyw, gan chwarae rhan hanfodol mewn cadwraeth tir ac adfywio coedwigoedd,” eglura Made. “LittlePod yw un o’r ychydig gwmnïau sydd wedi llwyddo i gysylltu tyfwyr go iawn â’r farchnad fyd-eang.”
Gobeithiwn eich bod yn cytuno ei bod hi’n deg bod ffermwyr fanila yn cael eu cydnabod am eu hymroddiad a’u hymdrechion, a’u gwobrwyo â chyflog teg. Y bobl frodorol yn rhanbarthau’r Cyhydedd sydd â’r arbenigedd a’r wybodaeth am yr amgylchedd naturiol o’u cwmpas ac, ar ben hynny, y parodrwydd i blannu, gwarchod ac adfywio’r fforestydd glaw.
Yr amgylcheddau bregus hyn yw ysgyfaint y Ddaear, gan gyfrannu at yr aer rydyn ni i gyd yn ei anadlu ac os, fel defnyddwyr, rydyn ni bob amser yn mynnu fanila GO IAWN, gallwn ni i gyd chwarae ein rhan.
Mae tua 97% o'r holl fanilin a ddefnyddir yn y Gorllewin yn artiffisial, ond pe gallem wneud dim ond ymyrraeth o 1% i'r farchnad honno, gallem ddyblu'r galw am fanila go iawn, naturiol ledled y byd.
Eisiau cymryd rhan?
Ymunwch ag Ymgyrch LittlePod dros Fanila Go Iawn! Helpwch ni i ledaenu'r gair a gadewch i ni wneud gwahaniaeth GO IAWN gyda'n gilydd.